Ốc hương là gì?

Ốc hương (danh pháp khoa học: Babylonia areolata) là một loài động vật thân mềm thuộc họ Babyloniidae sống ở vùng biển nhiệt đới, phân bố chủ yếu ở biển Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, độ sâu từ 5 – 20 m, sống tại chất đáy cát hoặc bùn cát pha lẫn vỏ động vật thân mềm.

Phân loại và hình thái cấu tạo của ốc hương

Vị trí phân loại

Ngành: Moliusca; Lớp: Gastropoda; Lớp phụ: Prosobranchia; Bộ: Neogaslropoda; Họ: Bucinidae; Giống: Babylonia Schiuter, 1838; Loài: Babylonia areoiata (Link, 1807)

Đặc điểm hình thái cấu tạo

Đặc điểm hình thái

Ốc hương có vỏ mỏng nhưng chắc chăn, tháp vỏ bằng 1/2 chiẻu dài của vỏ. Mặt ngoài da vỏ màu trắng có điểm những hàng phiến ván màu tím, nâu, nâu đậm hình chữ nhật, hình thoi. Trên tầng thân có ba hàng phiến vân màu, trên mỗi vòng xoắn ở tháp vỏ chỉ có một hàng. Lỗ miệng vỏ có hình bán nguyệt, mặt trong vỏ có màu trắng sứ, lỗ trục vỏ sâu, rõ ràng.

Ghi chú: dg: tuyến tiêu hóa; em: mép màng áo; ft: chân; hg: mang; mt: màng áo; op: nắp vỏ; pn: gai giao cấu; rc: ruột ngắn; sd: ống dẫn sinh dục; sp: siphon; tn: xúc tu; ts: Sản phẩm sinh dục đực (túi tinh), gp: lỗ đẻ; od: ống dẫn trứng; ut: buồng thụ tinh; ov: sản phẩm sinh dục cái (trứng)

Phân bố ốc hương

Trên thế giới

Ốc hương phân bố chủ yếu ở biển nhiệt đới Ấn Độ – Thái Bình Dương. Biển Ấn Độ có loài Babylonia spirata và loài Babylonia zeyionica phân bố ở độ sâu từ 5 – 20m nước, chất đáy cát hoặc bùn cát pha lẫn vỏ động vật chân mềm. Vịnh Thái Lan có loài Babylonia areolata phân bố ở độ sâu 5 – 15 m, chất đáy cát bùn. Ngoài ra ốc hương còn phân bố ở một số vùng biển thuộc Sri Lanca, Trung Quốc và Nhật Bản.

Trong nước

Ở Việt Nam, Ốc hương phân bố rải rác dọc ven biển từ Bắc vào Nam, trong đó khu vực phân bố chính thuộc các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Thừa Thiên – Huế và đặc biệt nhiều ở Bình Thuận, Vũng Tàu. Khu vực ốc hương phân bố thường cách xa bờ 2 – 3 km, có nền đáy gồ ghề tương đối đốc, chất đáy là cát hay cát pha lẫn mùn bã hữu cơ, cộ sâu trung bình 8 – 12m. Ốc hương sống vùi ở đáy cát. Một số yếu tố thủy lý, thuỷ hóa vùng phân bố của ốc hương được xác định như sau:

– Nhiệt độ nước: 26 – 28°C

– Độ mặn: 32 – 34‰

– pH: 7,5 – 8

– Ôxy hoà tan: 6,2 – 8,5 mg/l

Có 3 loài ốc hương phân bố ở biển Việt Nam, trong đó loài B. areolata có sản lượng lớn nhất và phân bố rộng nhất, còn lại chỉ bắt gặp rải rác ở một vài nơi như Thanh Hóa, Quảng Ngãi, Khánh Hòa.

Khả năng thích nghi với điều kiện môi trường

Chất đáy

Ốc hương trưởng thành sống chủ yếu ở nền đáy cát, cát bùn hoặc cát có pha lẫn vỏ động vật thân mềm. Chúng thường vùi mình trong đáy và chỉ ngoi lên khi đi kiếm mồi hoặc kết cặp trong quá trình sinh sản.Chất đáy cứng như san hô, đá sỏi, vùng đáy bùn hoặc bùn cát gần cửa sông hoặc bãi bồi không có ốc hương phân bố. Ốc hương con thường kết cặp ờ vùng đáy cát có lớp bùn mềm trên bề mật, ở độ sâu thấp hơn so với ốc trưởng thành. Ốc thường vùi tập trung thành đám dày hoặc phân bố rải rác dưới lớp cát bề mặt.

Độ bẩn của đáy cũng ảnh hưởng đến khả năng phân bố của ốc. Ở những vùng đáy bẩn, có nhiều mùn bã hữu cơ và khí H2S, ốc thường không phân bố hoặc di chuyển đến vùng đáy cát sạch hơn. Trong điều kiện nuôi nhốt, vì không có khả năng tự di chuyển nên nếu đáy bẩn do sự tích tụ các chất cặn bã lâu ngày, ốc sẽ nằm trên bề mặt (không vùi trong đáy) và ngừng ăn trong một thời gian dài cho đến khi điều kiên đáy được cải thiện.

Độ mặn

Độ mặn là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự tồn tại cũng như khả năng sinh trưởng và phát triển của ốc hương. Vì ốc hương là loài nước mặn, phân bố ở vùng biển khơi nên chúng là loài hẹp muối. Các thí nghiệm về khả năng thích nghi với độ mặn cho thấy: Trứng ốc hương chỉ có thể thụ tinh và phát triển bình thường đến giai đoạn veliger ở độ mặn 30 – 35‰; ở độ mặn thấp hơn 20‰ trứng không phân cắt được, độ mặn 25‰ trứng phát triển đến giai đoạn phôi vị, độ mặn trên 40‰ trứng có thể phát triển thành ấu trùng nhưng đa số đều bị dị hình. Ấu trùng bơi veliger thích nghi với độ mặn từ 20 – 40‰, trong đó độ mặn thích hợp nhất là từ 30 – 35‰. Ấu trùng bò, con non và con trưởng thành có khả năng thích nghi với độ mặn từ 15 ~ 45‰ nếu được thuần hoá dần dần. Việc tăng hoặc giảm độ mặn đột ngột đều gây chết cho ốc do bị sốc. Độ mặn thích hợp nhất cho phát triển của ốc hương là 30 – 35‰.

Nhiệt độ

Nhiệt độ là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hoạt động sống của ốc hương. Ốc hương có khả năng chịu đựng nhiệt độ từ 12 – 35°c. Khả năng thích ứng với nhiệt độ thấp của ốc hương tốt hơn thích ứng với nhiệt độ cao. Nhiệt độ trên 35°c đã bắt đầu gây chết ốc, nếu kéo dài trong khoảng 24 giờ. Nhiệt độ 10ºC và 38ºC là ngưỡng gây chết đối với ốc hương con và ốc trưỏng thành. Nhiệt độ thích hợp cho sinh trưởng và phát triển của ốc hương là từ 26 – 28cC.

Ô-xy hòa tan

Ốc hương là loài động vật sống vùi trong đáy nên ngưỡng ôxy thường thấp. Trong điều kiện nuôi đăng lồng ở biển, mật độ ốc hương có thể nuôi từ 2.000 – 3.000 con/m2 đáy (cỡ ốc thương phẩm 100 – 120 con/kg). Tuy nhiên trong các bể nuôi ấu trùng, ốc giống hay ốc bố mẹ cần duy trì sục khí thường xuyên để nâng cao tỉ lệ sống cho ốc. Hàm lượng ôxy hoà tan cần duy trì ở mức từ 4 – 6 mg O2/l.

pH

Yếu tố pH không ảnh hưởng nhiều đến ốc hương giai đoạn sống đáy, con non và con trưởng thành nhưng có tác động nhất định đến ấu trùng ở giai đoạn bơi. Nếu pH < 4>11 ấu trùng sẽ chết do hàm lượng acid hoặc kiềm trong nước quá cao. pH từ 6 – 9 là tốt nhất cho tăng trưởng của ấu trùng.

Đặc điểm dinh dưỡng của ốc hương

Đặc điểm dinh dưỡng của ốc hương thay đổi theo giai đoạn phát triển.

Giai đoạn ấu trùng

Giai đoạn phát triển trong bọc trứng, ấu trùng dinh dưỡng chủ yếu bằng noãn hoàng. Hoạt động của cơ quan tiêu hóa chỉ bắt đầu khi ấu trùng veligcr nở ra. Ở giai đoạn này, ấu trùng có khả năng ăn lọc các loại tảo đơn bào kích thước nhỏ như Nannochloropsis oculata, Chaetoceros muelleri, Chloella sp, Isochloropis sp. Hoạt động liên tục của hai cánh tiêm mao không chỉ giúp ấu trùng bơi mà còn tạo dòng nước đưa thức ăn vào miệng. Sau một tuần nở ra, ấu trùng có thể ăn tảo có kích thước lớn hơn như Platymoms sp. Giai đoạn biến thái là thời gian ấu trùng hoàn thiện cơ quan tiêu hóa để thích nghi với đời sống dáy và chuyển sang đời sống ăn thịt.

Giai đoạn con non và trưởng thành

Kết thúc giai đoạn bơi chuyển sang giai đoạn bò sống đáy, Ốc hương đã có khả năng ăn mồi động vật như thịt tôm, cá, động vật thân mềm hai vỏ. Chúng nhận biết mùi và tìm đến mồi rất nhanh nhờ hoại động của xúc tu và các cơ quan cảm giác. Ốc hương ăn xác động vật, kể cả ốc hương chết nhưng đặc biệt chúng không ăn lẫn nhau khi còn sống. Ngoài ra chúng còn có khi năng lựa chọn loại thức ăn ưa thích. Tốc độ sinh trưởng của ốc phụ thuộc vào khả năng tiêu tốn và sử dụng thức ăn của chúng.

Thức ăn ưa thích của ốc hương là động vật chân mềm hai vỏ (trai, sò, nghêu, sút), mực, các loại giáp xác (tôm, cua, ghẹ), cá. Hệ số thức ăn dao động tùy thuộc vào môi trường nuôi, loại thức ăn sủ dụng và giai đoạn sinh trưởng, từ 3,5 – 7,2% (trung bình 5,2%). Lượng thức ăn tieu thụ trên ngày dao động từ 5 – 22% (trung bình 12%) tùy thuộc vào loại thức ăn và điều kiện môi trường nuôi. Lượng thức ăn tiêu thụ khác nhau đối với mỗi loại thức ăn khác nhau, trong đó, thức ăn là nhuyễn thể hai vỏ, tôm có chất lượng cao, mùi vị ưa thích được ốc ăn nhiều nhất, ngược lại, các loại cá ít được ốc ưa thích.

Các món ăn chế biến từ ốc hương

Ốc hương được xem là một trong những đặc sản hạng nhất của biển. Các món được chế biến từ ốc hương luôn quyến rũ thực khách vị thịt ốc giòn, ngọt, tươi ngon và hương thơm rất tự nhiên. Loại ốc này thường được chế biến đa dạng với hương vị hấp dẫn khác nhau như: ốc hương rang muối ớt, ốc hương nướng, ốc hương xào me,… Đây đều là những món ăn được khá nhiều người yêu thích

Ốc hương hấp sả

Vì bản thân loại ốc này đã ngon rồi nên cách đơn giản nhất để chế biến ốc hương thành món ngon chính là hấp sả. Phương pháp này làm rất nhanh mà vẫn đảm bảo được độ giòn cùng mùi thơm quyến rũ của ốc hương. Ngoài ra, húp nước luộc ốc rất đã, giúp ấm bụng trong những ngày trời se lạnh.

Nguyên liệu chuẩn bị:

  • Ốc hương, sả, ớt sừng

Cách làm:

  • Rửa sạch ốc hương và ngâm nước pha muối để ra hết cát. Thời gian ngâm khoảng 50 phút.
  • Sả cây rửa sạch, cắt khúc và đập dập.
  • Ớt sừng cắt miếng.
  • Cho nước và ốc hương vào nồi, thả các cây sả đã đập dập vào. Bật lửa to và đậy nắp.
  • Khi nồi ốc sôi, dùng đũa đảo đều cho ốc chín. Sau đó thả ớt vào và đậy nắp để sôi thêm 2 – 3 phút thì tắt bếp.
  • Đem ốc ra dĩa, nước luộc ốc thì để trong tô để húp. 
  • Món ốc hương hấp sả thường chấm với nước mắm gừng, muối tiêu xanh hoặc muối ớt chanh.

Ốc hương rang muối ớt

Nếu hỏi chế biến ốc hương làm món gì ngon thì chắc chắn câu trả lời sẽ có ốc hương rang muối ớt. Đây chính là món ăn luôn có tên trong menu các quán ốc. Lớp muối cay dính bên ngoài vỏ ốc kết hợp với thịt ốc ngọt tươi bên trong khiến ai cũng say mê. Bạn cũng có thể mua ốc hương tươi về nhà để chế biến món ăn hấp dẫn này.

Nguyên liệu chuẩn bị: 

  • Ốc hương, ớt hiểm, ớt xay, các gia vị cần thiết như: muối, hạt nêm, đường, bột ngọt,…

Cách làm:

  • Đầu tiên là ngâm ốc hương với ớt hiểm và muối để ốc nhả hết các chất dơ bên trong ra ngoài. Ngâm khoảng 50 phút xong rửa lại ốc thật sạch.
  • Nấu nồi nước sôi, cho vào nước hạt nêm và đường. Sau đó khi nồi sôi thì cho ốc hương vào luộc khoảng 2 phút. Khi thấy mài ốc tróc ra nghĩa là ốc đã chín. Vớt ốc hương ra ngoài để ráo nước.
  • Lấy chảo để lên bếp làm nóng. Sau đó cho vào chảo muối, ớt xay, hạt nêm, bột ngọt và nước để nấu sôi, đảo đều tay để gia vị trộn đều với nhau. 
  • Sau đó, cho ốc hương đã luộc chín vào. Mở lửa lớn để xào, khi thấy muối bám lại thì mở lửa nhỏ đảo đều cho khô. Đến khi lớp muối bám một lớp mỏng trên vỏ ốc thì tắt bếp và hoàn thành món ăn.

Ốc hương xào me

Nếu muốn chế biến ốc hương để các bé nhỏ ăn hoặc dành cho những ai không ăn cay được thì hãy thử làm ốc hương xào me. Vị chua ngọt của món ốc này rất kích thích vị giác, khiến ai cũng ăn mãi không ngán bởi độ ngon của nó. Cách chế biến và nguyên liệu thì lại đơn giản, không khó để nấu.

Nguyên liệu chuẩn bị: 

  • Ốc hương, nước sốt me, các gia vị cần thiết: đường, muối, tỏi, nước mắm, ớt quả, ớt bột,…

Cách làm:

  • Đầu tiên là ngâm ốc hương vào nước, cho thêm ớt hiểm với muối để ốc nhả hết các chất dơ bên trong ra ngoài. Ngâm trong thời gian khoảng 50 phút xong rửa lại ốc thật sạch.
  • Hòa tan nước sốt me, cho thêm một ít nước vào để loãng bớt nước sốt.
  • Tỏi lột vỏ đập dập, hành lá rửa sạch rồi thái nhỏ.
  • Làm nóng chảo, phi tỏi cho thơm rồi cho nước sốt me vào nấu sôi. Sau đó cho ốc hương vào, thêm gia vị: muối, đường, nước mắm, bột ớt. Mở lửa nhỏ lại, nêm nếm cho vừa ăn.
  • Chờ đến khi nước sốt sánh đặc lại và gia vị đã thấm thì tắt bếp. Hoàn thành món ăn.
  • Ốc hương sốt me có thể ăn cùng với cơm nóng hoặc bánh mì đều ngon.

Ốc hương xào bơ tỏi

Ốc hương xào bơ tỏi cũng là gợi ý dành cho bạn nếu đang suy nghĩ chế biến ốc hương làm món gì ngon. Vị ngọt từ thịt ốc kết hợp với vị ngậy của bơ, thơm từ tỏi chắc chắn sẽ tạo nên một mùi thơm tuyệt vời. Ốc hương xào bơ tỏi sẽ là món ăn giúp bạn đổi khẩu vị trong bữa ăn cuối tuần cùng gia đình.

Nguyên liệu chuẩn bị:

  • Ốc hương, tỏi, bơ, chanh, ớt, đường, hạt nêm

Cách làm:

  • Ngâm ốc hương vào nước vo gạo hoặc nước cho ớt hiểm vào để ra hết chất thải trong ốc. Thời gian ngâm tầm 50 phút, sau đó rửa sạch và để ráo.
  • Luộc ốc trong khoảng 3 phút, nhớ cho thêm muối vào. Sau đó vớt ốc ra để ráo nước.
  • Cho tỏi băm nhuyễn vào chảo dầu nóng và phi vàng. Khi tỏi chuyển sang màu vàng và có mùi thì thêm đường vào, đảo nhanh tay và tắt bếp. Vớt phần chảo đã phi vàng để vào chén riêng.
  • Tiếp tục mở lửa lớn để xào bơ và ốc hương. Thêm gia vị muối, đường vào đảo đều tay để ốc thấm gia vị. Lưu ý có thể thêm ớt băm nhuyễn vào nếu gia đình bạn ăn cay được.
  • Cho ½ chén tỏi phi vàng vào chảo, để chảo ốc thêm 1 – 2 phút nữa rồi tắt bếp.
  • Đổ ốc đã xào ra đĩa rắc thêm ½ phần tỏi phi còn lại vào bên trên sao cho đẹp mắt.

Ốc hương nướng mọi

Với dân ghiền ăn ốc thì ai cũng thích ốc hương nướng mọi bởi món này giữ được nguyên vị của ốc hương. Khi nướng chín thì thịt ốc giòn sần sật, có vị ngọt cùng mùi hương giữa ốc với than tạo nên sự hấp dẫn khó tả. Vừa ngồi nhâm nhi ốc hương nướng vừa trò chuyện thì còn gì tuyệt vời hơn.

Nguyên liệu chuẩn bị:

  • Ốc hương, gừng, sả ớt

Cách làm:

  • Khi mua ốc hương về thì ngâm vào thau nước, cho thêm ớt và muối để các chất dơ trong ốc thải ra ngoài. Có thể thay thế bằng nước vo vạo. Thời gian ngâm ốc khoảng 50 phút. Xong rồi lấy ốc rửa sạch lại nhiều lần. Vớt ra để ráo.
  • Chuẩn bị một bếp than hoa. Khi than đã cháy hồng cho ốc lên vỉ nướng để nướng. Nếu thấy vẩy ốc bung ra, ốc dậy mùi thơm nghĩa là ốc đã chín.
  • Nếu thấy mai ốc bung ra, ốc hương dậy mùi thơm nghĩa là ốc đã chín.
  • Sau đó lấy ốc ra, chấm cùng muối tiêu xanh hoặc muối ớt chanh.
  • Lưu ý vì là nướng mọi nên không cần ướp ốc trước. Chỉ cần bạn mua chọn các con ốc hương tươi, cỡ vừa là khi nướng lên ăn rất ngon.

Ăn ốc hương có tốt không? 

Theo như nghiên cứu thì ốc hương có giá trị dinh dưỡng cao, cung cấp nhiều loại chất dinh dưỡng như canxi, vitamin A, vitamin B, chất đạm, chất béo, chất sắt,… Ngoài ra, ốc hương không chứa cholesterol nên hoàn toàn tốt cho tim mạch, là món ăn rất dễ tiêu hoá. Nên chị em có thể ăn ốc hương mà không sợ tăng cân và không có tác hại như 1 số loại ốc khác.

Tuy nhiên dù bổ dưỡng nhưng cũng như các loại ốc khác, ốc hương vẫn chứa nhiều loại ký sinh trùng có thể gây bệnh cho con người. Bởi vậy, khi ăn ốc cần lưu ý ăn vừa đủ và đặc biệt cẩn trọng khi chế biến để tận dụng được nguồn dinh dưỡng dồi dào trong ốc, tránh gây hại cho sức khỏe. Việc chọn mua ốc hương cũng đóng vai trò quan trọng. Vì là mặt hàng tươi sống nên chị em nên lưu ý hãy mua tại các cửa hàng uy tín, đảm bảo vệ sinh.

Sản Vật Phương Nam tự hào là một trong các cửa hàng cung cấp hải sản tươi, sạch và không dùng chất bảo quản gây hại cho sức khỏe. Khách hàng có thể an tâm mua ốc hương từ cửa hàng của chúng tôi để chế biến thành nhiều món ngon cho gia đình thưởng thức. Không chỉ có ốc hương mà sanvatphuongnam còn cung cấp nhiều loại ốc tươi, thủy hải sản để khách hàng có thể thay đổi thực đơn bữa ăn cho phong phú hơn.

Người đăng: chiu
Time: 2022-01-12 18:24:47